WERELDFOTO VAN GOOF DE JONG (ZIMBABWE)
Ondanks alles gaat in Zimbabwe het leven onvermijdelijk zijn gang. De pleegdochter van correspondent Goof de Jong, gezegend met de naam Blessing, kreeg een prachtige dochter. Ruvaredu heet ze. Onze Bloem. De toekomst van Zimbabwe. Al moeten de wonden van het verleden nog wel helen.
Sekuru (= opa) Goof: ‘Alle politieke boeven in Den Haag berechten ! zegt mijn dochter. Ze studeerde twee jaar geleden af in rechten. Maar haar zus denkt er anders over:’Gerechtigheid bestaat niet, je kunt beter oplossingen zoeken!`
Een persoonlijke kijk op de toekomst van Zimbabwe van Goof de Jong…
Goof de Jong (1955) woont en werkt sinds 1986 in Zimbabwe. Hij werkte voor een project van het Anti-Apartheidscomite. In Nederland was hij leraar wiskunde. In Zimbabwe gaf hij les op een missieschool en in een township bij Harare. Runt met een Nederlandse zakenpartner een vervoerbedrijf.
De toekomst van een Nieuw en Vrij Zimbabwe
De discussie in Zimbabwe over hoe om te gaan met de plegers en aanstichters van politiek geweld sinds 2000 werd opnieuw actueel bij de recente vorming van de nieuwe coalitie regering. Geleid door twee voormalige aartsvijanden: president Robert Mugabe en premier Morgan Tsvangirai.
Na zijn aantreden maakte Morgan Tsvangirai zijn visie al snel duidelijk: wat hem betreft geen bijltjesdag. Een aantal ministers zonder portefeuille kreeg de taak te werken aan een verzoeningproces. De wonden van het verleden moeten geheeld worden, vergiffenis is het sleutelwoord.
``We moeten naar de toekomst kijken. Het gaat niet over bepaalde personen, het gaat om de toekomst van een Nieuw en Vrij Zimbabwe voor alle Zimbabweanen. “
Opgepakt
Roy Bennet, de onlangs benoemde onderminister voor Landbouw beaamt het. Enkele jaren geleden schopte hij in het parlement de minister van Justitie. Hij diende een straf uit van 1 jaar in één van de notoire gevangenissen in Zimbabwe. Onlangs werd hij weer opgepakt op grond van geheel verzonnen aanklachten.
Na een wekenlang juridisch getrouwttrek vond de rechter dat kennelijk ook en liet hem op borgtocht vrij.
Roy, een onverzettelijke MDC - aanhanger, verklaarde op een radiozender dat hij zijn vijanden al lang heeft vergeven, en dat hij hoopt dat allen die vol met haatgevoelens rondlopen snel tot inkeer zullen komen “vóórdat ze hun Schepper ontmoeten!“
Terreur
Robert Mugabe, zijn kornuiten de hoge legeroffcieren en een aantal fanatieke aanhangers in zijn partij, verwelkomt uiteraard dit verzoeningsoffensief. Immers er is weinig discussie over wie verantwoordelijk is voor de gruwelijke terreur die de afgelopen jaren is uitgeoefend op leden van de oppositiepartij en andere “vijanden van de staat“.
Moordenaars
“Waarom staan we toe dat moordenaars in Afrika aan de macht kunnen blijven?`` verzucht de onverschrokken advocaat Beatrice Mtetwa. Ze is gespecialiseerd in mensenrechten en heeft talloze slachtoffers van politiek geweld verdedigd in de rechtszaal. Zelf is ze twee keer in elkaar geslagen door de geheime politie.
Het verweer dat een tribunaal geen werkbare oplossingen biedt weert ze af met een wegwerpgebaar: `Ondernemers zijn alleen geïnteresseerd in ondernemen, de rest interesseert ze niet.“
Te ver weg
Mijn vriend Frank heeft een topbaan in de mijnindustrie. Hij deelt de denkwijze van Beatrice niet en heeft er weinig woorden voor nodig: “Het gerechtshof in Den Haag is te ver weg. Wij kennen de rechters niet. Zo´n proces duurt te lang. Wij hebben de tijd niet. Ik ben een ingenieur, ik zoek lokale oplossingen. Laat het recht maar over aan de academici.“
Terwijl de discussie door gaat zijn Zimbabweanen bezig met de meer praktische vragen. Hoeveel macht heeft dit nieuwe kabinet? Krijgt Morgan Tsvangirai inderdaad de ruimte en de noodzakelijke buitenlandse steun om zijn missie te voltooien?
Scepsis
De positieve signalen die de laatste weken door Robert Mugabe zijn afgegeven zijn hoopgevend, maar worden tegelijkertijd met een gezonde dosis scepsis afgedaan als nietszeggend, waarbij men vaak wijst op het feit dat niet alle politieke gevangenen zijn vrijgelaten en dat er een nieuwe reeks van invasies is geweest op de weinige boerderijen die nog in blanke handen zijn.
Ondanks het vele onrecht dat deze bevolking is aangedaan is er weinig enthousiasme om de moeizame gang naar het Internationale Gerechtshof te maken. Ook het pijnlijke proces van waarheidsvinding staat niet hoog op de agenda.
De ex-parlementarier Mike Mataure vatte het kort en bondig samen: “Voor mij is Den Haag geen zinvolle optie, maar, in godsnaam, laat deze regering ervoor zorgen dat er in het Nieuwe Zimbabwe nooit meer dit soort politieke misdaden plaats zullen vinden.“
Een mooie visie, gedragen door velen, met een mengeling van hoop en vrees.
Goof de Jong
Ruimte in tijden van Cholera.
“Er is weer ruimte!” constateerde mijn gast hoopvol terwijl ik haar naar het vliegveld van Harare bracht.
“Die moet dan nog wel zinnig ingevuld worden“ bromde ik, niet zeker wetend of ik haar optimisme wel deelde.
De korte discussie was kenmerkend voor de grote dilemma´s waar Zimbabwe voor staat. Zeker, er is weer hoop, maar is die gerechtvaardigd?
Westerse diplomaten in Harare grommen.
Ze staan uiterst wantrouwend tegenover de onlangs gevormde regering van nationale eenheid. Aan het hoofd de alom verguisde 85-jarige President Robert Mugabe die de politieke macht deelt met de Premier, zijn taaie tegenstander en voormalig oppositieleider Morgan Tsvangirai.
In het veel te grote kabinet zijn de posten verdeeld tussen twee tegenstanders die elkaar al meer dat 10 jaar te vuur en te vuur bestreden hebben. Deze “oplossing“ leek nergens op. De zo vurig gehoopte aftocht van Mugabe vond niet plaats. Dankzij een knap staaltje diplomatie, bedacht en geimplementeerd door Thabo Mbeki, de voormalige President van Zuid Afrika, die samen met zijn naburige Afrikaanse broeders de beide leiders dwong tot een duivelse omhelzing.
Nu, een maand na de start van de nieuwe regering, val ik om van verbazing. De leraren zijn terug naar school! De verpleegsters en dokters werken weer! De winkels liggen vol met goederen!
De voormalige propaganda machines het dagblad The Herald en de monopolistische staatszender ZBC maakten een 180 graden koerswijziging.
Daar waar ze twee maanden geleden Tsvangirai nog uitmaakten voor landverrader kregen hij en zijn ministers ruim de gelegenheid om in de media hun plannen voor de toekomst te onthullen. De zo ontstane ruimte werd vooral door Tsvangirai knap ingevuld met een aantal aansprekende beleidslijnen: We moeten samenwerken! We moeten de wonden van het verleden helen! We hebben buitenlandse hulp nodig! Dit kabinet is aan het werk!
Intussen werd snel duidelijk dat er een 4e macht bezig was het nieuwe kabinet te ondermijnen. Mugabe bleef dwars liggen door te proberen een aantal gemaakte afspraken over de benoeming van top ambtenaren te negeren. Politieke gevangenen bleven in de cel. Juridische haarkloverij vertraagde de vrijlating van Roy Bennet, een aartsvijand van Mugabe´s partij en vooral van de Zanu PF minister van justitie Partrick Chinamasa. Uiteindelijk besloot het hoogste gerechtshof vorige week dat Roy Bennet vrij gelaten moest worden.
Zonder overleg herbenoemde Mugabe twee van zijn machtige boeven. De president van de Centrale bank Gideon Gono, tevens huisbankier van de Mugabe familie, kreeg een verlenging. Gono wordt gezien als de architect van Zimbabwe´s ondergang. Ook de openbare aanklager, een uiterst partijdige en wraaklustige Johannes Tomana mocht aanblijven.
Ondanks alle wrijvingen bleef Tsvangirai standvastig en met verve zijn visie verdedigen. “Het gaat niet meer om de poppetjes, het gaat om Zimbabwe, Onze Natie! Geef ons de ruimte!
Op vrijdagavond 6 Maart kwam het verschrikkelijke nieUws dat zijn vrouw Susan Tsvangirai dodelijk verongelukt was, terwijl Tsvangirai met lichte verwondingen dit drama overleefde.
De geruchtenstroomkwam snel op gang. Immers, Zanu PF heeft een zeer besmet verleden vol met “ongelukken“ van dissidenten uit de partij.
Deze aanslag zou dan toch zeker het einde van dit nog zo prille huwelijk tussen ZANU PF en MDC betekenen?
Echter, het huwelijk hield stand. Tsvangirai verklaarde dat het een echt ongeluk was. Mugabe sprak van de hand van God, en sprak verzoenende woorden.
Zimbabweanen rouwden en spraken de hoop uit dat Tsvangirai zijn missie zal voltooien.
Typerend voor de onderlinge wrijving was de aantijging van de minister Emmerson Munangagwa, de gedoodverfde opvolger van Mugabe, die stellig beweerde dat de Amerikanen dit ongeluk veroorzaakt hadden omdat “Tsvangirai hun neo/koloniale agenda niet meer uitvoerde“.
In een vergadering van alle ondernemers in de ooit zo belangrijke toerisme sector werd de ruimte voorzichtig ingevuld. Immers, de Zanu PF minister van toerisme had gezegd dat de politiek naar de zijlijn moest! Alles was weer bespreekbaar! We kunnen weer zonder angst zeggen wat we vinden!. De zaal vulde met hoop!
We begonnen onze website aan te passen, en we bedachten prachtige slogans: “Zimbabwe, verrassend goed!“ en `het Nieuwe Zimbabwe, stukken beter!“
Voor even vergaten we dat er een ernstige cholera epidemie is. Dat de wegen er allerbelabberst uit zien. Dat er geen boeken zijn in scholen en geen medicijnen in de klinieken. Dat er 2 miljard Euro nodig is om dit land weer op de been te krijgen.
We droogden de bittere tranen van het verleden. We droomden ervan het middenveld weer te controleren.
Het valt te bezien of op korte termijn de ruimte zinvol zal worden ingevuld.
De noodzakelijke hoop is terug, na jaren van teloorgang is er weer de energie en de durf om aan een betere toekomst te denken.
Goof de Jong
Zimbabwe
