Op 30 april is heel Nederland oranje, want dan is het Koninginnedag! Iedereen viert de verjaardag van de koningin. Ook al is ze helemaal niet jarig. Hoe zit dat?
Hier vind je alles wat je zou moeten weten over deze nationale feestdag.
Wat is Koninginnedag?
Koninginnedag is een nationale feestdag in Nederland. Op die dag viert de koningin haar verjaardag. Alle mensen hebben op deze dag vrij, behalve koningin Beatrix zelf! Zij bezoekt met haar familie twee plaatsen in Nederland, elk jaar twee andere.
De koningin wordt na een officiële ontvangst door de burgemeester rondgeleid langs bijzondere gebouwen en speciale plekken. Mensen vertellen haar over de geschiedenis van de stad en over belangrijke dingen van nu. De straten zijn schoongemaakt (soms zelfs opnieuw bestraat) en versierd. Als er een fontein is op de route, spuit die vaak oranje water.
Er zijn optredens van plaatselijke koren, muziekverenigingen en dansclubs. Kinderen bieden de koningin bloemen aan of een ander cadeau. De koningin lacht en zwaait en maakt hier en daar een praatje. De prinsen (en soms ook hun vrouwen) doen vaak mee aan het dansen of de spelletjes.
De bezoeken van de koningin zijn rechtstreeks op de televisie te volgen.
Koningin Beatrix - Foto: (c) RVD
Wanneer is Koninginnedag?
Koninginnedag is op 30 april, maar dit is niet de verjaardag van koningin Beatrix. Eigenlijk is het de geboortedag van de moeder van Beatrix, koningin Juliana (1909-2004).
Toen Beatrix in 1980 koningin werd, besloot ze Koninginnedag te blijven vieren op 30 april en niet op 31 januari, haar eigen verjaardag. Dit was een soort cadeautje voor haar moeder. En het was handiger, want in januari is het in Nederland veel te koud om buiten leuke dingen te doen.
Koninginnedagtradities
Er zijn veel tradities, veel oude gewoontes, met Koninginnedag. De koningin is maar in twee verschillende plaatsen bij het feest aanwezig, maar ook in de rest van het land is het feest.
Koninginnedag begint bijna overal met het toezingen van de koningin, vaak bij het gemeentehuis.
Dit heet met een deftig woord een aubade. Schoolkinderen zingen Het Wilhelmus, Oranje boven en natuurlijk ook gewoon Lang zal ze leven. Aan het eind roept iedereen: Leve de koningin! Hoera! Hoera! Hoera!
"Oranje boven! Leve de Koningin!"
En dan wordt plechtig en feestelijk de vlag gehesen, mét oranje wimpel (een smalle, lintvormige vlag die bovenaan de vlaggenstok komt, boven de gewone vlag). Vaak worden er ook rode, witte, blauwe en oranje ballonnen opgelaten.
Als afsluiting van deze aubade drinken de grote mensen vaak een glaasje Oranjebitter (een zoet, oranje drankje met veel alcohol).
oranjebitter
De kinderen krijgen een glaasje limonade, vaak ranja (oranje limonadesiroop die aangelengd wordt met water). Er worden oranje tompoucen (puddinggebakjes) gegeten of koeken met oranje glazuur erop. Dan gaat iedereen weer naar huis, naar een van de vele feesten op straat of naar de vrijmarkt.
Versiering
Op Koninginnedag hangen veel mensen thuis de vlag uit, met oranje wimpel. Ook op alle rijksgebouwen en gemeentehuizen wappert de vlag. Hele straten zijn versierd met vlaggen, slingers en ballonnen. Mensen lopen soms met oranje petjes of pruiken op en oranje kleren aan. Kinderen hebben op school mutsen of kronen geknutseld en lopen daarmee rond.
Vooral op de vrijmarkt probeert iedereen er zo mooi mogelijk uit te zien om aandacht van kopers te trekken. Er is muziek op straat, en vooral als het mooi weer is, is het erg gezellig en druk.
Waarom oranje?
Oranje is de kleur van de koninklijke familie vanwege hun achternaam: van Oranje-Nassau. Oranje is daarmee ook de kleur van Nederland geworden bij voetbalwedstrijden of andere sportkampioenschappen. Zo zeggen ze wel dat een voetballer in “Oranje’ speelt, als hij in het Nederlands elftal speelt.
Oranjeverenigingen
Bijna elke gemeente in Nederland heeft een Oranjevereniging, soms zelfs elke wijk. Deze organiseert voor Koninginnedag speciale activiteiten, zoals een aubade, een oranje-ontbijt, een puzzeltocht, een vlaggenparade, een oranjebal, een lampionnenoptocht, straattoneel, spelletjes, concerten. Ook zijn er vaak wedstrijden: bijvoorbeeld fietsversieren of stoepkrijttekeningen maken.
Vrijmarkt
In veel steden en dorpen is er ook een vrijmarkt, een soort rommelmarkt. Iedereen verkoopt tweedehands of zelfgemaakte spullen en het is niet de bedoeling dat professionele verkopers hun waar aanbieden.
Koninginnedag vrijmarkt
Op een vrijmarkt mag je spullen verkopen zonder verkoopvergunning. Dat is bijzonder, want normaal mag dat niet.
Kinderen mogen trouwens nooit spullen op straat verkopen, maar op Koninginnedag mag het wel. Een mooie gelegenheid om wat geld te verdienen en eindelijk je kamer of de zolder op te ruimen!
Als je het handig aanpakt, kun je op Koninginnedag veel geld verdienen!
Maar je kunt natuurlijk ook muziek maken, liedjes zingen, jongleren of goochelen.
De beste plekjes, op plaatsen waar veel mensen voorbijkomen, zijn soms al dagen van tevoren met krijt of plakband afgetekend: “Bezet!”
Lees ook: Amsterdam is er helemaal klaar voor!
Buitenlanders die voor het eerst Koninginnedag vieren, vinden het typisch Nederlands: zelfs op hun vrije dag zijn die Nederlanders nog aan het handelen!
Op de vrijmarkten wordt ook veel eten en drinken verkocht: koekjes, cake, limonade. Vooral in de steden zijn vrijmarkten ook multiculturele eetfeesten: overal verkopen mensen hun lekkernijen: roti’s, pannenkoeken, loempia’s, sateetjes, shoarma. Het ruikt heerlijk! Maar zo op straat is het lastig om alles goed hygiënisch te bewaren en klaar te maken, zeker als er vlees, vis, kip of ei in zit. Het is een paar keer flink fout gegaan: het eten was toen bedorven en er zijn mensen ziek van geworden. De Keuringsdienst van Waren controleert extra goed op deze dag. In sommige plaatsen is zelfs afgesproken dat alleen professionele verkopers zulke etenswaren mogen verkopen.
Koninginnedagliedjes: ‘Lang zal ze leven!’
Op verjaardagen wordt natuurlijk gezongen. Op de verjaardag van de koningin is dat niet anders. Eerder kwam de aubade al ter sprake, het ’s ochtends toezingen van de koningin op het gemeentehuis. Maar ook op straat wordt er gezongen: gewoon ‘Lang zal ze leven’, maar ook ‘Oranje boven’ en het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied.
Oranje boven
Oranje boven, Oranje boven,
Leve de koningin!
Oranje boven, Oranje boven,
Leve de koningin!
Hoera! Hoera! Hoera!
’Oranje boven’ verwijst naar de oranje wimpel die bovenaan de vlag wordt bevestigd op Koninginnedag.
Het Wilhelmus
Op Koninginnedag wordt ook het volkslied, het Wilhelmus, gezongen. Niet alle 15 strofen (die kent bijna niemand) maar wel het eerste.
Wilhelmus van Nassouwe
ben ik van Duitsen bloed
den vaderland getrouwe
blijf ik tot in den dood;
een Prince van Oranje
ben ik, vrij onverveerd
de Koning van Hispanjen
heb ik altijd geëerd
Op www.wilhelmus.nl kun je de andere strofes lezen.
Het Wilhelmus gaat over Willem van Oranje, de 'Vader des Vaderlands'.
Lintjesregen
Op Koninginnedag krijgen elk jaar zo’n drieduizend Nederlanders een koninklijke onderscheiding, een medaille, als beloning voor hun bijzondere bijdrage aan de maatschappij. Dan wordt gezegd dat ze ‘een lintje’ krijgen. Zij worden bijvoorbeeld Lid of Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
lintjes
Omdat er zoveel lintjes worden uitgereikt op deze dag, wordt deze uitreiking ook wel de ‘lintjesregen’ genoemd. Meestal reikt de burgemeester die lintjes uit. Soms doet de minister van Binnenlandse Zaken dat en heel soms de koningin zelf.
Kinderen maken niet veel kans op een lintje. Het is bedoeld voor een heel bijzondere prestaties en mensen kunnen ook niet zichzelf opgeven. Wel kan iedereen, ook kinderen, iemand opgeven.
Iemand opgeven voor een lintje kan hier.
Je weet nu hoe het er in Nederland toegaat op 30 april, op Koninginnedag!
op 27-04-2009 om 1:45 pm
De Nederlandse vlag was vroeger blauw-wit-oranje. Waarom is hij dan nu blauw-wit-rood?
op 30-04-2009 om 12:19 pm
Mooie internetpagina.
op 18-05-2011 om 5:50 pm
koninginnedag is een vrolijke oranje dag.
ik vind dat het nooit meer verpest mag worden door iets of iemand.
we hangen altijd de vlag uit en kleden ons oranje.