In het oosten van Congo duurt de spanning voort. Tenminste volgens de schaarse informatie die uit de provincie Noord-Kivu komt, waar Tutsi-rebellenleider Laurent Nkunda vorige maand een nieuw offensief begon. Zijn troepen hebben de provinciehoofdstad Goma omsingeld. Rwandese eenheden zouden hem nu actief ondersteunen. De VN-vredesmacht MONUC heeft duidelijk stelling genomen: Goma zal verdedigd worden. Het is er High Noon.
Gezanten
Intussen reizen talrijke politieke gezanten af en aan en zijn naar schatting honderdduizend vluchtelingen opnieuw gevlucht. Ondanks de urgentie van de crisis heeft de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nog geen stelling genomen. Wel gaat er een ‘speciale gezant’ heen, de voormalige president van Nigeria. Ook de Europese Unie heeft een (Nederlandse) gezant naar het gebied gestuurd, maar die zegt dat de EU zonder verzoek van de VN geen actie zal ondernemen. En er waren holle woorden van de Franse en Britse ministers van buitenlandse zaken die afgelopen weekeinde ook een ‘rondje Congo’ hebben gedaan.
Servië
Waarom holle woorden? Omdat Europa tot nu toe nog niet één militair heeft geleverd voor de vredesmacht MONUC. Pardon: dat geldt voor de lidstaten van de Europese Unie. Eén Europees land heeft wél militairen gestuurd, zes om precies te zijn. En dat is Servië. In Congo wordt de militaire kar hoofdzakelijk getrokken door India en Pakistan, die samen een kleine achtduizend van de in totaal 16.475 militairen van MONUC leveren. Verdere substantiële bijdragen zijn er van Nepal (1030), Marokko (809) en Benin (750).
Zeuren
Dus in plaats van te zeuren over het ‘beperkte mandaat’ van MONUC of het aantal en de effectiviteit van de blauwhelmen (zoals minister Kouchner deed) zou de EU eens goed bij zichzelf te rade moeten gaan. Als India, Pakistan of Benin forse troepencontingenten kunnen leveren zouden Frankrijk, Duitsland of Nederland (om maar een paar landen te noemen) dat ook kunnen doen. En liefst snel.
Mandaat
Met het mandaat van MONUC is niets mis, zoals de voormalige bevelhebber van de ‘Divisie Oost’ van MONUC, de Nederlandse generaal Patrick Cammaert ruimschoots heeft aangetoond. De Veiligheidsraad heeft MONUC juist een behoorlijk robuust mandaat meegegeven, en onder leiding van Cammaert zijn diverse offensieven uitgevoerd tegen de zogeheten spoilers, de talrijke gewapende bendes en milities die Oost-Congo onveilig maken. De militie van Nkunda is er maar één van.
Wel hangt veel af van de commandanten ter plaatse, dat is een andere les van Cammaert. Hij haalde, binnen het gegeven mandaat, regelmatig het onderste uit de kan en was niet bang voor ‘de politiek’, wat niet van alle regionale MONUC-commandanten kan worden gezegd. In een interview met NRC/Handelsblad zei Cammaert dat MONUC zich na zijn vertrek in maart vorig jaar ‘te passief’ heeft opgesteld, zowel tegenover het Congolese regeringsleger als tegenover de spoilers.
Ruggengraat
Wat er de komende dagen in en rond Goma en de provincie Kivu gaat gebeuren hangt ook af van de ruggengraat die de VN-macht zal tonen. Verbaal ziet het goed uit: er is een duidelijke lijn in het zand getrokken. Maar mocht het tot een daadwerkelijke aanval van de troepen van Nkunda tegen Goma komen dan zal blijken of het daar aanwezige pantserinfanteriebataljon van India en een compagnie ‘gewone’ infanterie van Uruguay stand houden. Er is enige luchtsteun mogelijk in de vorm van Indiase gevechtshelikopters; een onbekend aantal extra helikopters zou onderweg zijn. Voorlopig is er nog sprake van High Noon.
Intussen lijkt buurland Rwanda zich openlijk in de strijd te hebben gemengd. Dinsdag zei een woordvoerder van de VN in Goma dat Rwandese tanks en artillerie beschietingen op doelen in Congo hebben uitgevoerd.
Troepencontigenten MONUC
India 4372
Pakistan 3551
Bangladesh 1330
Uruguay 1324
Zuid-Afrika 1056
Nepal 1030
Marokko 809
Benin 750
Tunisië 463
Ghana 461
Senegal 450
China 218
Bolivia 200
Indonesië 175
Malawi 109
Guatemala 105
Jordanië 66
Servië 6
Totaal: 16475
(Bron: MONUC. Stand van zaken per 7 oktober 2008)
Zie ook: Congo: een zaak voor de NATO Response Force
