Vinexvrouwen – Naima el Bezaz

recensie - Leven in een vinexwijk is geen lolletje. Zeker niet als je Naima el Bezaz heet en dacht dat je ‘in de droom van elke Marokkaan terecht was gekomen: een nette, blanke buurt’. Ze schreef er een autobiografische boek over, ‘Vinexvrouwen’ en bewijst daarmee dat eigen ervaring niet automatisch tot een goede roman leidt.

Een betere titel was misschien geweest: ‘Belevenissen van een Marokkaan in een vinexwijk’. Want El Bezaz geeft haar kijk op het reilen en zeilen in de buurt. ‘Roman’ is daarbij een rekbaar begrip: de hoofdpersoon heeft haar naam en strooit met feiten uit haar leven.

‘Ik ben gewoon ik: een schrijver, echtgenote, moeder en een Prozac-slikster in een vinexwijk’. Iemand die dankzij een dure hypotheek gevangen zit in een drive-in woning maar het zo anders had gewild. ‘Ik schreef omdat ik wilde ontsnappen, omdat ik wilde weten wat leven is, omdat ik vrij wilde zijn.’

Pillen
Na een depressie (die leidde tot haar vorige boek ‘het gelukssyndroom’) zit ze nu voornamelijk thuis dvd’s te kijken. Pillen helpen haar de dag door, maar huishoudelijk werk, haar dochter voorlezen en de deur uitgaan valt haar allemaal zwaar.

Wat haar buitenshuis wacht, valt ook niet mee: ze heeft niet veel contact met de voornamelijk autochtone vrouwen; vooral de ras-Amsterdammers die dol zijn op kitsch. Men vreest nieuwkomers uit Turkije, Polen en El Bezaz vraagt zich af wanneer er andere Marokkanen komen:

‘… en of ik dan wel hier zou willen blijven wonen. We weten nu eenmal allemaal dat Marokkanen luidruchtig zijn. En daar hoor ik ook bij.’ (blz. 29)

Het merendeel van de buurvrouwens leunt - net als El Bezaz- zwaar op pillen, dankzij een keurige vrouw die zich voordoet als collectante van het Reumafonds en handelt in pillen, XTC en joints. En anderen verbouwen wiet om de hypotheek te kunnen betalen: iets wat de schrijfster pas merkt als ze het in de krant leest.

Overspelplegende buren
De schrijfster doet haar best om alle anekdotes met humor te beschrijven; of het nou gaat om de naakt zonnende buurvrouw, over feestjes met overspelplegende buren of over haar dominante moeder, die nooit tevreden is over haar dochter.

Verder zijn de verhalen breed uitgesponnen. Dat de moeder, die de kookkunst van haar dochter niet hoog heeft zitten, na een inburgeringscurcus voor het eerst zonder couscous op bezoek komt, is leuk. Maar de beschrijving had geen twee bladzijden in beslag hoeven nemen

De overdrijving waarvan El Bezaz zich bij haar observaties bedient, komt niet altijd over. Dat komt misschien ook door haar stijl. Als haar man haar ten huwelijk heeft gevraagd en haar een ring geeft schrijft ze:

‘Wat hij niet wist dat ik al in zijn kleren had gesnuffeld en het doosje met de ring al had gevonden. Hij heeft de neiging om nogal lang te douchen. Zijn eigen schuld.
Dus kreeg ik de ring en ik kirde en spprong en kuste hem, maar een halfuur later, in Montmartre, hadden we alweer ruzie. Dat is pas liefde.’

Nederlanders
De Nederlandse eigenaardigheden die ze signaleert zijn noch verrassend noch voorbehouden aan vinexwijkbewoners: die verjaardagskring waar koffie-met-taart en borrels-met-blokjes-kaas rondgaan, de bezoekafspraak en het dan niet eens mogen mee-eten; het is vaker (en leuker) verwoord.

Schokte ze eerder moslimfundamentalisten met seksscènes in ‘Minnares van de duivel’(2006), nu noemt ze veel buurtbewoners bij naam. Dat kan nog leuk worden, als die net zo reageren als de voormalige buren die Joris van Casteren opvoerde in ‘Lelystad’. Die spanden een rechtszaak tegen de schrijver aan.

Woede
In een gesprek met de Volkskrant vertelde El Bezaz dat woede over aanhoudende verbouwingsoverlast van de buren aan de basis ligt van dit boek. Dat buren je woongenot en zelfs je leven behoorlijk kunnen verpesten is zonneklaar, zelfs al heet de buurman géén Lucassen.

Maar woede vertroebelt een heldere blik en staat zelfspot in de weg. Het motto voorin doet dat laatste vermoeden: ‘L’enfer, cést les autres’. Het komt niet in El Bezaz op dat buren misschien ook teleurgesteld zijn in haar. Die hadden misschien ook liever een buurvrouw gehad, die een naakt vrouwenbeeld als voetstuk van een glazen salontafel wel waardeert.

Hinken
Het boek hinkt op twee gedachten door de manier waarop persoonlijke besognes omgeving zijn vermengd: minder over andere mensen en méér observaties met haar Nederlands-Marokkaanse blik had misschien dat woest-humoristische boek opgeleverd dat haar voor ogen stond.

Of ze had het verhaal dichter bij zichzelf kunnen houden. Dan was duidelijk geworden dat de onvrede met haar leven verder en dieper gaat dan de problemen van het wonen in een vinexwijk. Het isolement waarin ze verkeert door het verschil in cultuur schemert nu teveel tussen de regels door.

Vinexvrouwen – Naima el Bezaz, uitgeverij Querido, ISBN 9789021439082, prijs € 17,95

Voeg toe aan: