Column Lydia Rood: Stakkels in de hovernocht

Lydia Rood verbaast zich over de hoeveelheid lettercombinaties zonder betekenis in het Nederlands. Wie haar aan betekenissen kan helpen, krijgt een niet te versmaden prijs…

Stakkels in de hovernocht

Het verbaast me altijd hoeveel woorden we ongebruikt laten. Ik bedoel lettercombinaties die gevormd kunnen worden volgens de klankregels van het Nederlands, maar waar we geen betekenis aan hebben gehecht. Vrije woorden, waar we nog van alles mee kunnen. Uitvindingen moeten er worden gedaan om die woorden te binden aan betekenis, nieuwe begrippen verzonnen, ongekende gevoelens benoemd.
Soms ontstaan zulke vrije woorden vanzelf, uit een tikfout. Krevel in plaats van kervel, zoed voor zode, wek-rezel voor werkezel, mijloen voor miljoen. Prachtige woorden soms, die zomaar ongebruikt blijven.

Betekenissen verzinnen is moeilijker, veel moeilijker. Voor een verhaal moet ik soms een uitvinding doen, en daar doe ik dagen over. Dan blijkt later meestal dat mijn zogenaamde nieuwigheid al bedacht wás. Iets nieuws verzinnen, expres, gaat bijna niet. Dat moet toevallig gebeuren, bij het ontwaken of in de tram, een beetje per ongeluk, zoals die tikfouten. Maar gelukkig hebben we daar genieën voor. Ik hoef me alleen bezig te houden met taal.

Cees Buddingh’ heeft met zijn Blauwbilgorgel - ‘… eens sterf ik aan de schorgel, en schrompel als een kriks ineen’ - al een stel mooie vrije woorden opgemaakt. Maar er zijn er nog genoeg. Onweerstaanbaar!

Wat betekenen deze spreekwoorden en zegswijzen:

Met een pans in de baag, komen de sjoeren door de kwaag.
Wie heuven van zijn sloeven maakt, kan in de deuns niet hijdel wampelen.
Babben in de gloene slater betekent pengel buiden later.
Laat froppen en furzen maar schroppen, dan kunnen de flampers frijtig snoppen.
Een moene op de slocht geeft stakkels in de hovernocht.
Krijg de krips!

Nou?
Natuurlijk zijn ook uw betekenissen nieuw. De inzender van de mooiste parafrasen wint een hotsige geudel van eigen glijf.