Je hoort woorden en uitdrukkingen waarvan je denkt: “Waar gaat dit over?” Taalkundige Paulien Cornelisse herkent dat: “Laatst vroeg iemand mij wat mijn ETA (uitgesproken op z’n Engels) was. Mijn wát? Mijn ‘expected time of arrival!” Gert Jan Wijma sprak met taalkundige cabaretière.

De Nederlandse taal verandert in rap tempo. Onder invloed van de jongeren- en straatculuur maken we kennis met Marokkaanse en Surinaamse woorden en termen uit de Amerikaanse rap. Iets is allang niet meer cool maar ‘dope shit’. Door globalisering dringen Engelse uitdrukking ons taalgebied binnen en dankzij psychologische zelfhulpboeken (en omdat iedereen er inmiddels wel een paar sessies bij een psycholoog op heeft zitten) zijn woorden en termen uit de sociale hulpverlening gewoon goed geworden.

Klare taal
Paulien Cornelisse speelt graag in op deze nieuwe taalontwikkelingen. Ze maakte carrière als stand-up comedian bij de beroemde Comedytrain in Amsterdam, waar ook Jan Jaap van de Wal en Raoul Heertje furore maakten. Dit jaar begon ze met haar eerste solo cabaretvoorstelling, met de titel ‘Dagbraken’. Ook schrijft ze columns voor in het Wereldomroep-taalprogramma ‘Klare taal.’

Vaagheidstaal
Wat Pauline in haar omgeving opvalt is het gebruik van wat zij noemt: ‘vaagheidstaal’. Cornelisse: “Dat is taal die uit de geestelijke hulpverlening of de New Age komt. Nederlanders hebben de naam bot te zijn. Maar sinds een aantal jaren maken ze een inhaalslag. Dan hoor je iemand zeggen: ‘Ik merk bij mezelf dat ik problemen met je heb.’ Of nog leuker: ‘Ik hou het bij mezelf hoor, het kan heel goed aan mij liggen, maar je komt héél arrogant over. Dan zeg je op een hele softe, vriendelijke manier iets snoeihards.”

Dertigers
Ook haar leeftijdsgenoten leveren een bron van inspiratie. De zogenoemde dertigers met hun dertigers taal. Cornelisse: “Dat is taal die gebezigd wordt door veelal hoogopgeleide, succesvolle dertigers in de grote steden. Of dertigers die graag succesvoller gevonden willen worden dan ze zijn. Je kan ze meestal herkennen aan hippe, modieuze kleding en je ziet ze vaak op terrasjes rosé drinken. Als ze kinderen hebben is de kans groot dat ze met een bakfiets over de grachten rondrijden. Je hoort ze vaak zeggen: ‘Waar gáát dat over’ of ‘Het gaat helemaal nérgens over’ als mensen ophef over niets maken.

Ook hoor je veel: ‘Drie maal niks’, als het waardeloos was. Wat je ook veel hoort is: ‘Gekkenhuis. Het was een gekkenhuis’.  En wat helemaal hip is is om te zeggen: ‘later’. Nog hipper is om daar weer een z achter te zetten: ‘Laterz’.’ Maar dat is echt taal voor mensen die zich zelf jonger en hipper voor willen doen dan ze zijn!”

Managersjargon
Een bron van ergernis of hilariteit is het inmiddels wijdverbreide managersjargon. Een veelbelovende collega is natuurlijk een ‘high po’, die verdient  geen aanmoediging meer maar meteen een ‘incentive’. Als zijn werk uitbesteed wordt noemen we dat vanzelfsprekend ‘outsourcing’, de club mensen die zich er mee bezig gaat houden noemen we al gauw een ‘task force’.

Maar waar het allemaal om draait is de ‘key issue’. Cornelisse: “Wat mij opvalt is dat daar door iedereen lacherig over gedaan wordt. Dat mensen de managertaal vaak lacherig toepassen, maar dan daar wel mee doorgaan. Managementboeken worden zeer veel verkocht en op veel kantoren wordt bullshitbingo gespeeld. Men neemt tijdens een vergadering een papiertje. Schrijft daar een paar termen uit het managersjargon op en de eerste die alle termen heeft doorgekrast roept ‘Bullshitbingo!:”

26 oktober 2006

Voeg toe aan:  

Tweet This Post