Groeten uit Saligrad

Is het al bijna zover? De Albanese hoofdstad Tirana biedt een blauw-gele aanblik. Wie niet beter weet, zou denken dat het land morgen EU-lid wordt –of het net is geworden. Enthousiast NAVO-lid is Albanië sinds twee maanden in ieder geval wel. Volgens premier Sali Berisha een vrucht van zijn inspanningen in de afgelopen vier jaar. Volgens critici van Berisha vooral een gevolg van de geopolitieke ligging van het land en een Atlantisch streven naar stabiliteit op de Balkan.

Wie zal het zeggen? Sali Berisha zal hoe dan ook de boeken in gaan als de man die zijn land de NAVO binnen loodste. We moeten het hem nageven, Sali is een comeback kid. Want hij gaat natuurlijk ook de boeken in als de man die in 1997 door de achterdeur van het politieke toneel verdween terwijl zijn land in brand stond. Een grootschalig en door zijn regering aangemoedigd piramidespel betekende het bankroet van Albanië en vele burgers. De anarchie die daarop uitbrak, kostte duizenden inwoners het leven.

Maar dat boek is nu gesloten, en Berisha schrijft nieuwe hoofdstukken. EU-lidmaatschap is dan de logische volgende stap. Vandaag de NAVO, morgen de EU!, luidt de verkiezingsslogan van zijn Democratische Partij. Een kwestie van een ‘paar jaar’, schat de premier zelf. Als vanzelf dus. Inderdaad, de lidmaatschapsaanvraag ging eind april officieel de deur uit. Vele Albanezen (en betonwagens) draaien alvast warm. Maar hoezeer Albanië -na decennialange isolatie- ook toe is aan de ontsluiting met de rest van Europa, de vorderingen zijn uiterst traag.

Waar de Albanezen waarschijnlijk het meest naar verlangen is opheffing van de visumplicht voor Schengenland. Op dit moment kan er alleen visavrij naar Kosovo, Montenegro, Macedonië en Turkije worden gereisd, en de rijen voor de westerse ambassades of consulaten zijn lang. Sali Berisha heeft het visavrij reizen tot expliciete verkiezingsbelofte gemaakt. Alweer, want vier jaar geleden deed hij hetzelfde. Maar terwijl voor buurland Macedonië de hefboom waarschijnlijk volgend jaar omhoog gaat en Servië en Montenegro ‘goede vorderingen’ maken, kreeg Albanië vorige maand weer een hele dikke onvoldoende van de Europese Commissie voor zaken als effectieve grenscontrole, rechtstaat en veiligheid van identiteitskaarten.

Identiteitspapieren zijn sowieso geen sterk punt van de Berisha-administratie. Ongeveer 250 duizend stemgerechtigde Albanezen lopen het risico morgen niet te kunnen stemmen omdat zij niet over een geldig paspoort of identiteitsbewijs beschikken. Het verloop van de verkiezingen wordt door de Europese Commissie als een belangrijke test beschouwd in de lange weg naar toetreding. Met het huidige tempo moet gevreesd worden dat Berisha dezelfde verkiezingsbeloften over vier jaar nog eens uit het stof kan blazen. Tenminste, als de 3,1 miljoen stemgerechtigde Albanezen dat geduld nog kunnen opbrengen. De EU als verkiezingsworst: of hij smaakt, weten we morgen.