‘Psychiatrisch geval’ wordt Europarlementariër

“Ik zou blij zijn als zij, die zich trotse Hongaarse joden noemen, met hun eigen kleine besneden pikken gaan spelen, in plaats van mij te besmeuren.” Aldus de Hongaarse Krisztina Morvai, debutante in het Europees parlement. Met haar partij Jobbik (drie zetels) komt ze grofgebekt en haatdragend het EP binnen. Wat bezielt deze vrouw?

Daags voor de Europese verkiezingen deed Morvai, een charmant ogende juriste, haar uitspraken op een Hongaarse website. Ze voelde zich geprovoceerd door kritiek van de Hongaars-joodse Gábor Barát, de directeur van een radiologisch instituut in New York. Barát sprak zijn zorgen uit over xenofobe elementen in zijn vaderland, verwijzend naar Morvai, de lijsttrekster van de extreem-rechste partij Jobbik. “Morvai is een psychiatrisch geval, een monster,” aldus Barát. Waarna Morvai hem van repliek diende. Behalve bovenstaand ‘besneden pikken’-citaat had Morvai nog meer in petto. “Wij tolereren niet langer jullie terreur. We zullen ons land terugpakken.”
De gewraakte webbijdrage van Morvai zorgde in Hongarije voor een schandaal dat verder in Europa grotendeels onopgemerkt bleef. Begrijpelijk, want: wie is Morvai, en wat is Jobbik nou helemaal?

Jobbik, dat debuteert in het EP met net zoveel zetels als de Nederlandse PvdA, komt voort uit de jongerenbeweging van Hongarije’s rechtse partij Fidesz die al jaren oppositie voert tegen de socialistische regeringspartij MSzP. Uit onvrede over die vruchteloze oppositie - MSzP zit ondanks de diepe sociaal-economische crisis nog altijd in het zadel - formeerde zich een kleine groep, onder leiding van de charismatische historicus Gábor Vona. Een nieuwe partij zag het licht: Jobbik - Beweging voor een beter Hongarije.
Parallel aan zijn politieke partij stichtte Vona de Magyar Gárda (zie kleine foto’s), een paramilitaire garde van verontruste Hongaren, gestoken in uniformen die sterk lijken op die van de Hongaarse nazipartij Pijlkruisers uit de Tweede Wereldoorlog.

Een jaar geleden, toen ik als correspondent nog in Boedapest was gevestigd, belde ik Vona op z’n mobieltje, en even later zaten we op een terras voor een interview. Maar sinds de spectaculaire winst van afgelopen zondag bij de EP-verkiezingen, is Vona’s mobiel onbereikbaar. Voor een interview vraagt Vona tegenwoordig de journalist om 1000 euro in Jobbiks partijkas te storten. Als de weergave van een interview ‘in orde’ wordt bevonden, belooft Jobbik het geld terug te storten.
Jobbik wil Hongarije “terug veroveren op het Westerse groot-kapitaal dat het land na de Wende in 1989 heeft geplunderd,” luidt de boodschap. Jobbik-kopstukken laten zich regelmatig antisemitisch uit, en verder beloven ze “het zigeunerprobleem” op te lossen.

Hongaarse eurocraten en journalisten in Brussel gaan ervan uit dat Jobbik zich in het EP aansluit bij een nieuw te vormen extreem-rechts blok. Met Jobbik-europarlementariër Krisztina Morvai in een mogelijke hoofdrol. Als “monsterlijk, psychiatrisch geval”, zoals haar vijanden haar omschrijven? Haar uitspraken zijn walgelijk, daarover geen twijfel. Maar of ze een monsterlijke gek is?
In Hongarije hebben zowel de regerende socialisten (post-communisten) als de oppositionele conservatieven alle krediet verspeeld. Morvai is slechts het luidruchtige produkt van een verrot politiek klimaat in een jonge EU-lidstaat. Dáárover zou de Europese Unie zich op korte termijn moeten buigen. Doet de EU dat niet, dan worden kleine monsters als Morvai groot.

Luister naar opnames van een Magyar Gárda-manifestatie en een interview met Jobbik-voorzitter Gábor Vona, ruim een jaar geleden gemaakt door Europacorrespondent Tijn Sadée

Kijk hier ook naar een interview met Gábor Vona