Hedendaagse Von Trapps in Haiderland

In Nederland zijn de Europese verkiezingen voorbij, maar in het grootste deel van Europa moet nog gestemd worden. Ook op het drielandenpunt tussen Oostenrijk, Italië en Slovenië, waar Oost en West elkaar ontmoeten. Wat speelt er in het Oostenrijkse dorpje Feistritz?

Het mag dan geen gezin zijn en ze zullen ook wel nooit gedwongen worden om Oostenrijk te ontvluchten, maar net als de Von Trapps gebruikt een Alpinistenkoor de kracht van het lied als wapen tegen de opkomst van extreem-rechts.

De Oisternig-zangers beschouwen het als hun missie om tolerantie en begrip te kweken, in een tijd waarin de Oostenrijkse kiezers naar verwachting in grote getalen op twee extreem-rechtse partijen stemmen bij de Europese verkiezingen.

Het koor is gevestigd in Karinthië, een landelijke regio die grenst aan Italië en Slovenië en die te boek staat als ‘Haiderland’: een verwijzing naar de extreem-rechtse politicus Jörg Haider. Ondanks zijn overlijden vorig jaar bij een auto ongeluk steeg de populariteit van zijn partij, De Partij voor de Toekomst van Oostenrijk (BZÖ), bij de regionale verkiezingen van afgelopen voorjaar. Bij de Europese verkiezingen zullen vermoedelijk opnieuw veel stemmen worden gewonnen.

In het piepkleine grensdorpje Feistritz, waar het koor repeteert, komen de mooie oude volksliederen weer tot leven. Gezongen in het Sloveens, Italiaans en streekdialect. Tijdens de koffiepauze leggen de koorleden uit hoe betekenisvol zingen in het Sloveens voor hen is, aangezien de taal sinds 1945 systematisch werd onderdrukt en gestigmatiseerd in Karinthië, ondanks de grote Sloveense gemeenschap daar. Nu vrezen ze opnieuw voor regionale spanningen, aangewakkerd door de BZÖ.

We hebben besloten om te zingen in het Sloveens, Italiaans en alle plaatselijke dialecten, om aan te tonen dat dit allemaal deel uitmaakt van de lokale tradities” zegt koorlid Daniela Assek. “Onze missie is om aan te tonen dat we een groot gezin zijn met een complexe geschiedenis die iedereen met elkaar verbindt.”

Er is veel anekdotisch bewijs voor de problemen tussen de lokale minderheden. Dominic Egger, een 24-jarige koorlid vertelt dat zijn vriendin soms wordt berispt voor Sloveens spreken in het openbaar, anderen melden soortgelijke incidenten. “Duitse Karinthiërs zijn echt bang voor de Slovenen. Velen willen niet met hen communiceren” aldus Dominic Egger. “De grens met het voormalige Joegoslavië mag dan zijn verdwenen, hij is er nog steeds in de hoofden van mensen.”

De opkomst van extreem rechts in Oostenrijk wordt ook met zorg gevolgd aan de Sloveens kant van de grens. “Ik begrijp de politici in Karinthië niet”, zegt Jure Žerjav, de burgemeester van Kransjka Gora, een aangrenzend Sloveens dorpje. “Ze proberen voortdurend oude problemen op te rakelen en praten over het ‘gevaar’ van de Sloveense minderheid. En de huidige economische crisis maakt het alleen maar erger. ”

Die zorg wordt gedeeld door Pepca Druml, een schrijfster uit Karinthië, die de spanningen ‘historisch’ noemt: “Sinds de dagen van het Oostenrijks-Hongaarse rijk is de Oostenrijks-Sloveense grens vaak heen en weer verschoven en Karinthië werd tot tweemaal binnengedrongen door Joegoslavië.”

“Honderd jaar geleden was dit een voornamelijk Sloveens-sprekende regio. Maar de Tweede Wereldoorlog veranderde alles. Veel Slovenen werden gedeporteerd en de taal werd onderdrukt. Na 1945 werd besloten dat Slovenen alleen Duits zouden spreken en ouders mochten ook geen Sloveens met hun kinderen te spreken.”

Aldus Pepca Druml, die eigenaar is van het hotel waar het koor repeteert. “Maar wat mensen zich niet realiseren is dat iedereen hier dezelfde wortels heeft. Zodra mijn klanten een drankje teveel op hebben, beginnen ze Sloveens te spreken!”

Toch worden er ook genoeg bruggen tussen de minderheden geslagen, zoals drietalige kinderopvangplaatsen en uitwisselingsprogramma’s voor scholen. De koorleden denken dan ook dat de situatie aan het verbeteren is, en verwachten dat het electorale succes van de BZÖ van korte duur zal zijn.

“Ik denk”, zegt Dominic Egger, “dat over twintig jaar dit probleem niet meer bestaat.”