Laat de Noordpool Brussel koud?

Terwijl politici in Noorwegen praten over voor- en nadelen van het smeltende poolijs, is in het Europees Parlement een bijzondere tentoonstelling te zien. Schoonheid en verwoesting zijn in het poolgebied niet meer van elkaar te scheiden, betoogt kunstenares Deirdre Corboy.

Niet veel mensen hebben het poolgebied met eigen ogen gezien. Maar de beelden kent iedereen. Van uitgestrekte witte vlaktes, drijvende ijsschotsen en zwemmende ijsbeertjes.

“Een ijsbeer op een schots is mooi om naar te kijken”, zegt de uit Ierland afkomstige Corboy.

“Maar wat dat beeld eigenlijk laat zien is hoe kwetsbaar de natuur is. Dat geldt ook voor afbrokkelende ijsbergen. In puur visueel opzicht heel erg mooi. Het is dan lastig om tot je te laten doordringen dat smeltend ijs eigenlijk een vorm van verwoesting is. Dat de kracht die die schoonheid creeërt een verwoestende kracht is.”

Lastige vragen

Naast ijsberen en sneeuwvlaktes zitten de schilderijen die Corboy maakte van haar reizen in het poolgebied vol met olievlekken en zwarte schaduwen. “Schoonheid en verwoesting” is dan ook het motto van de tentoonstelling.

Ambivalente gevoelens daarover zie je volgens de kunstenares ook bij veel wereldleiders. Die zeggen dat ze de Noordpool willen beschermen.

“Maar nu er door de klimaatverandering nieuwe scheepsroutes bijkomen en mineralen en energiebronnen die lang onder het ijs lagen steeds dichter binnen handbereik zijn, verwacht ik dat er de komende jaren veel te doen zal zijn over wie die reserves mag gebruiken.”

Daarom is het belangrijk, zegt Corboy, dat mensen stilstaan bij wat ze nu eigenlijk zien. Ze geeft bezoekers van haar tentoonstelling daarom een vragenlijst mee. Want kijken naar de schilderijen is één ding. Maar mensen moeten zichzelf en hun regeringen ook lastige vragen durven stellen.

Een zaak voor iedereen

“Kunst is een effectieve manier om die boodschap te sturen” zegt Europarlementariër Colm Burke. Hij bracht de tentoonstelling naar het Europees Parlement, in de week waarin de acht arctische landen in Noorwegen vergaderen over het smeltende ijs. Onder voorzitterschap van Nobelprijswinnaar Al Gore.

Eén van de onderwerpen op de agenda is de vraag of de Europese Unie een zetel mag krijgen in de raad van arctische landen. Brussel zou voorlopig alleen de status krijgen van ‘observator’. “Toch is het is belangrijk dat we die zetel krijgen”, zegt Burke.

“De Noordpool gaat niet alleen de landen aan in het gebied zelf. Ik kom uit een havenstad. Cork. In de buurt van de haven wordt nu gebouwd, en ze denken erover om alle wegen en huizen drie meter hoger te bouwen uit angst voor wat er zou kunnen gebeuren als het poolijs blijft smelten.”

Europa moet met eigen ogen kunnen ervaren wat er in het poolgebied aan de hand is, vindt Burke. En niet alleen uit de verhalen van de EU-lidstaten die aan het gebied grenzen.

Wonderbaarlijk en opwindend

Koud laten mag de Noordpool in ieder geval niemand, volgens Deirdre Corboy.

“Als kind speelde ik in de sneeuw en had ik enorm veel lol. Al is er waar ik opgroeide maar een paar dagen per jaar sneeuw. Ik stelde me toen voor dat Scandinavië en het poolgebied wonderbaarlijke en bijzondere plekken waren. Omdat er het hele jaar sneeuw ligt moest het er in mijn ogen wel leuk en opwindend zijn.”

Die opwinding, zegt ze, moeten ook de Europarlementariërs die naar haar werk kijken voelen. Voordat het te laat is.