May we have your votes, please

Door Thijs Papôt in Warschau.

De verwachte opkomst voor de Europese Parlementsverkiezingen -voorspeld door Eurobarometer (het onderzoeksbureau van de Europese Commissie) en uitgelekt via de Franse krant Liberation- breekt alle diepterecords. Volgens het onderzoek ligt het gemiddelde opkomstpercentage op zo’n 34%. Nederland steekt daar met 47% nog gunstig bij af. De ‘nieuwe lidstaten’ trekken het moyenne echter flink naar beneden. Met een verwachte opkomst van 17 (zeventien) procent is Polen hekkensluiter.

Hierbij lekken wij voor u alvast de uitslag van een exclusieve RNW straatenquête, N=10, waarbij dubbelblind geselecteerde inwoners van Warschau werd gevraagd naar het waarom van hun ‘nee stem’..

3. ‘Daarom niet’

3. ‘Gewoon niet’

3. ‘Politiek is één pot nat’

1. ‘Waarom wel?’

Tja. En dan te bedenken dat de Europese verkiezingen exact samenvallen met 20ste verjaardag van de eerste (semi-)vrije verkiezingen in Polen. Terwijl de Berlijnse Muur nog moest worden geslecht, zette Polen zijn eerste schreden richting échte democratie. So much voor die verworvenheid, ben je geneigd te denken.

Maar zelfs bij die ‘historische’ verkiezingen was de opkomst slechts 62%. We kunnen zo langzamerhand wel spreken van een traditie. Ook bij de EP-verkiezingen in 2004, twee maanden na de Poolse toetreding tot de EU, bleef de teller op 20% procent steken. ‘Het zou een overblijfsel van de boycot traditie uit de jaren zeventig kunnen zijn’, zegt politicoloog Mikolaj Czesnik. ‘Je was tegen het communisme, dus je stemde niet.’

Maar een erg bevredigende verklaring is dat niet. De Polen zijn in meerderheid enthousiast over de EU, en ze zijn ook niet tegen de huidige regering van premier Donald Tusk -wiens partij Burgerplatform de verkiezingen overigens met ruime cijfers lijkt te gaan winnen. ‘Het ander probleem is dat maar weinigen het Europees Parlement begrijpen. Men heeft geen idee wat het verschil is tussen de Commissie en het Parlement, laat staan wat de bevoegdheden zijn’ zegt Czesnik.

Dat mogen de Poolse EP-kandidaten zich wel aantrekken, vindt de politicoloog. ‘Want je kunt inmiddels je vraagtekens zetten bij de legitimiteit van een Poolse Europarlementariër’ Bij de geraamde opkomst zijn 5 miljoen Poolse kiezers goed voor 54 zetels, minder dan 100 duizend stemmen per zetel. Voor een land van deze omvang is dat extreem weinig. (Ter vergelijking: een Nederlandse Europarlementariër heeft op basis van deze prognose bijna het dubbele aantal stemmen nodig.) Misschien dat een flitsende verkiezingsstrijd de komende weken nog wonderen doet..