Eerst Europa versterken, dan pas zonodig uitbreiden

In de aanloop naar de Europese verkiezingen van 4 juni bloggen komende en gaande Europarlementariërs, actieve kiezers en andere betrokkenen mee op Wie Is Er Bang Voor Brussel. Deze week Arno Uijlenhoet, de Nederlandse lijsttrekker van de nieuwe partij Newropeans.

7 april

Tot gisteravond laat met het campagneteam in Den Bosch bijeen geweest om de gemaakte afspraken in Cannes te vertalen naar onze nationale campagne. Ook is er dan altijd nog even ruimte om de inhoudelijke boodschap aan een nadere analyse te onderwerpen. De algemene conclusie was dat het huidige Europa failliet is: Er bestaat een enorme behoefte aan een democratische doorbraak in Europa, om het Europa van de 27 weer bestuurbaar en herkenbaar voor de burgers te maken.

Dat het huidige onderhandelingsmodel niet meer werkt en niet in het belang is van de burgers in Europa blijkt onder andere uit het Tsjechische voorzitterschap: In tijden van economische crisis zit Europa opgescheept met een voorzitter van de Europese Raad die thuis te maken heeft met een regeringscrisis. En terwijl president Obama Europa onder druk zet om toch vooral Turkije toe te laten tot de Europese Unie, is Europa verdeeld en stuurloos.

Nationale politieke partijen stellen de burgers in dit verband voor een oneigenlijke keuze: Doorgaan met het op ondoorzichtige en oncontroleerbare wijze uitruilen van nationale belangen op Europees niveau, zoals alle middenpartijen bepleiten of terugtrekken achter de eigen de dijken, zoals de PVV en de SP voorstaan.

Binnen de PvdA is nu zelfs weer een discussie ontbrand over de vraag of de Europese Unie niet toch ook open moet staan voor landen als Oekraïne, Wit-Rusland en Georgië. Voor D66 kan de hele wereld lid worden van de Europese Unie, wanneer landen maar voldoen aan de toetredingseisen. Deze partijen schijnen zich niet te realiseren dat Europa nu al bijna niet meer bestuurbaar is en dat identificatie van de burgers met Europa nodig is om Europa op een gedragen manier te hervormen. Opnieuw begaan de PvdA en D66 de kapitale fout door uitbreiding boven integratie te plaatsen. Het was deze misrekening die heeft geleid tot het wegstemmen van het Grondwettelijk Verdrag een kleine vier jaar geleden. Het is deze ‘oud Paarse’, grenzeloos kosmopolitische reflex die mede debet is aan de opkomst van het nationalisme en populisme in onze samenleving. Ik houd deze partijen daarvoor verantwoordelijk.

Maar ook het CDA en de VVD hebben boter op hun hoofd. Zij stellen zich weliswaar voorzichtiger op in het debat over de uitbreiding van de EU, maar als het puntje bij paaltje komt zullen zij de toetreding van nieuwe lidstaten niet blokkeren. Dat hebben zij ook niet gedaan ten aanzien van Bulgarije en Roemenië. De VVD heeft bovendien bij het opstellen van het verkiezingsprogramma een draai gemaakt ten aanzien van de toetreding van Turkije. Aanvankelijk was men tegen toetreding. Maar omdat de VVD zich vereenzelvigd met het huidige Europese onderhandelingsmodel, heeft men een helder inhoudelijk standpunt verlaten. Zie hier opnieuw het failliet van het huidige Europa.

De SP en de PVV, bij monde van de nieuwe lijsttrekker Madlener, kiezen voor een uitgekleed Europa. De Europese Unie zou alleen op economisch gebied moeten samenwerken, de Euro en de interne markt. De SP zet vooral in op bescherming van ons sociale stelsel. Dat een dergelijk houding niet werkt blijkt nu wel in tijden van economische crisis: De stabiliteit van de Euro is in gevaar doordat sommige landen steeds meer moeite krijgen om hun staatsschuld te financieren. Bovendien vereist een gezamenlijke munt en een gezamenlijke interne markt, ook gezamenlijke economische sturing en toezicht op het bankwezen. Europa mist node een gezamenlijk investeringsplan om de crisis in samenhang te bestrijden. De keuze is daarom niet tussen doormodderen of slechts economisch samenwerken, maar tussen politiek integreren of economisch desintegreren.

Newropeans kiest heel uitdrukkelijk voor de eerste optie: Wanneer Europa een rol van betekenis in de wereld wil spelen, is politieke integratie onoverkomelijk. Daarvoor is het wel nodig dat de besluitvorming in Europa transparant en controleerbaar wordt en herkenbaar voor de burgers. Newropeans pleit er daarom voor dat Europa eerst zijn bestuurlijke huiswerk gaat maken, alvorens verder te gaan met uitbreiding. De Europese Commissie moet door het Europees parlement gecontroleerd worden en uitbreidingen en nieuwe verdragen dienen per Europees referendum aan de burgers in Europa te worden voorgelegd. Alleen zo kan Europa een failliet voorkomen en een doorstart maken naar een vreedzame en welvarende toekomst.