Lege handen

DOOR THIJS PAPOT IN WARSCHAU

Radoslaw Sikorski

De verkiezing van Anders Fogh Rasmussen tot nieuwe Secretaris-Generaal van de NAVO is in Polen uitgemond in een stevige rel.

Niet over het feit dat de Poolse kandidaat Radoslaw Sikorski naast het goud greep. Dat de huidige Poolse minister van Buitenlandse Zaken geen kansrijk alternatief voor de Deense premier vormde, was in de voorbije weken al duidelijk geworden.

Maar zolang Turkije verzet bood tegen Rasmussen, hield de Poolse regering de kaarten nog even op de borst, in de hoop iets uit het vuur te slepen. Turkije kreeg uiteindelijk de toezegging de plaatsvervanger van Rasmussen te mogen leveren, en werd geprezen door president Obama voor de flexibele houding. Polen bleef achter met lege handen.

Was Polen dan niet flexibel? jawel, Polen was veel te flexibel.

Vrijdagavond had de Poolse president Lech Kaczynski namelijk al laten weten dat zijn land de kandidatuur van Rasmussen steunde, in strijd met een afspraak met de Poolse premier Donald Tusk. De Poolse president sprak dus voor zijn beurt, en verkwanselde daarmee de Poolse onderhandelingspositie, zegt de Poolse regering.

Een hoge NAVO-post en een NAVO-communicatiecentrum in Polen zouden tot de mogelijkheden hebben behoord. De president wuift het verwijt weg met de constatering dat de benoeming toch al gelopen race was.

Inmiddels beschuldigen de partijen elkaar van gebrekkige communicatie. In de Poolse media lopen de gemoederen over de kwestie hoog op. De Poolse parlementariër Zbigniew Chlebowski meent dat Kaczynski voor een tribunaal moet worden gedaagd, zijn collega Janusz Palikot (de grootste querulant in het regeringskamp) suggereert dronkenschap van de president. Anderen wijzen erop dat de Poolse regering de president niet op basis van de grondwet kan vertellen wat hij moet doen.

Poolse parlementariërs eisen opheldering over hoe de ‘verwarring’ heeft kunnen ontstaan. Want het is duidelijk dat het Poolse belang niet gediend is bij gemengde signalen van de Poolse politici. Polen slaat een modderfiguur, oordeelden de Poolse media.

De incompatibilité des humeurs tussen regering en staatshoofd dateert al van de verkiezingsoverwinning van de huidige regeringspartij burgerplatform, anderhalf jaar geleden. Vóór die tijd moest de president zijn beleid afstemmen met zijn tweelingbroer en oud-premier Jaroslaw Kaczynski, wat - niet verwonderlijk - een stuk soepeler verliep. Maar sinds zijn broer naar de oppositiebankjes is verdreven, lijkt president Kaczynski de grenzen van zijn bevoegdheden wat verder te willen verkennen.

Wat ook niet helpt is het gebrek aan duidelijkheid in de Poolse grondwet over de presidentiele competenties op het terrein van buitenlandse zaken. Kaczynski is van mening dat hij als staatshoofd aanwezig moet zijn op bijeenkomsten van regeringsleiders wanneer het buitenlands beleid ter sprake komt. Maar voortdurendl lopen premier en president elkaar voor de voeten, temeer zij over heel wat kwesties verschillend denken –de noodzaak van de inwerkingtreding van het Lissabonverdrag bijvoorbeeld.

De competentiestrijd bereikte afgelopen oktober al een potsierlijk dieptepunt toen Tusk poogde een reis van Kaczynksi naar de najaarstop in Brussel te verijdelen door het regeringsvliegtuig aan de ketting te leggen. Kaczynski charterde een vliegtuig van een bevriende zakenman en zat diezelfde avond alsnog bij Sarkozy aan het dinner.

Omdat duidelijkheid dringend gewenst is, boog het Poolse hooggerechtshof zich vorige week over de grondwet. Maar de kwestie blijkt dusdanig ingewikkeld dat er voorlopig geen uitspraak verwacht hoeft te worden. En dus reisden Tusk en Kaczynski wederom samen naar Straatsburg. En vervolgens naar Praag, toen bleek dat president Obama niet eerder in de gelegenheid zou zijn om de president te ontmoeten.

Daar is het blijkbaar toch gelukt om de interne verdeeldheid ter verhullen. Na een gezamenlijk onderhoud van 30 minuten met de Amerikaanse president maakten het drietal met een lach van oor tot oor bekend dat de Amerikanen voorlopig niet van plan zijn om het door Polen fel begeerde Amerikaanse ‘raketschild’ op Poolse (en Tsjechische) bodem af te blazen.

Iedereen ging tevreden naar huis, president Obama met een uitnodiging van de Poolse president op zak. Daarna ontplofte de boel.