NACHTELIJKE WANDELING DOOR EU-HOOFDSTAD
Vlaamse historici Bram Vannieuwenhuyze en Hans Vandecandelaere op de Brusselse Grote Markt
Na bijna acht jaar verslaggeving vanuit Zuidoost-Europa was ik gewaarschuwd. “Je gaat de chaos en de rauwheid van de Balkan missen,” zei de één. “Straks moet je elke dag in strak pak meelopen met eurocraten door druilerig Brussel,” wist de ander heel zeker.
Alleen dat van die druilerigheid klopt. Oké, het miezert hier wat vaker. Maar verder? Brussel is rauwer dan rauw, het swingt in alle wijken tot vroeg in de ochtend, en ook de Balkan is goed vertegenwoordigd.
FC Kosova speelt in een eigen stadion in de Brusselse gemeente Schaarbeek. De Poolse gemeenschap is hier bijkans groter dan de Vlaamse. Twee tramhaltes van mijn huis begint de Portugese wijk. De Matonge is klein Afrika. We kopen ons brood bij de Tunesiër. Verse vis bij de Algerijn. En op de trap naar de glijbaan in het Etterbeekse sportfondsenbad sta ik met mijn zoon in de rij met Ghanezen, Koreanen en West-Vlamingen. Die laatsten maken nog de meest verdwaalde indruk.
Onze huisbaas is tevens eigenaar van het in onbruik geraakte kerkje naast ons. Daar staan zijn trofeeën in opstal, want de verzamelwoede van huisbaas is ongekend. Het pronkstuk: een Britse tank uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld in het schip van de kerk.
Kortom, Belgische anarchie die ik alleen nog uit de beste strips kende. Tel daarbij op de bieren, mosselen en steaks-béarnaise, en je begrijpt: tussen mij en Brussel zou het wel goed komen.
Bleef over de prangende vraag: waarom is dit de hoofdstad van Europa? Geen onbelangrijke vraag voor een beginnende Europa-correspondent. De EU-instellingen staan weliswaar in Brussel. Maar waarom?
Geheel onverwacht stuitte ik afgelopen week op het antwoord, tijdens een nachtelijke wandeling door de bossen aan de rand van Brussel. De tocht, georganiseerd door de Vlaamse historici Bram Vannieuwenhuyze en Hans Vandecandelaere, begon op de Brusselse Grote Markt waar in de schemer een bont gezelschap zich had verzameld.
De meesten gestoken in regenlaarzen. Op het hoofd een mijnwerkerslamp, slechts verkrijgbaar bij de allerhipste campingwinkel. Jong en oud. Meneer de rechter was mee, een norse man met een artistieke staart in z’n nek. Maar ook een jonge moeder met haar drie weken oude baby in een buidelzak tegen haar borst gedrukt. Japanse toeristen, die over de markt kuierden, staarden ons vol ongeloof aan: Wat is dít voor ’n stel mafkezen?
“Iedereen zijn zaklantaarn bij zich?” vroeg gids Bram. “Zjuust. We gaan!”
En daar gingen we, dwars door het centrum, door arbeidersbuurtjes en villawijk Ukkel, richting zoom van de stad. Reisdoel: het oeroude Zoniënwoud, waar in de middeleeuwen patriciërs uit het centrum hun woudkloosters stichtten. Geen pracht en praal op de Grote Markt, zónder het bestaan van die kloosters en landerijen, doceerden onze twee historici. Ofwel: stad en woud waren onlosmakelijk met elkaar verbonden. In het bos werd gejaagd, achter de gouden gevels werd geschranst. Dat idee.
“Nee, beren en wolven zijn hier al in geen eeuwen gesignaleerd,” stelde gids Bram me gerust, terwijl in het bos de duisternis viel. We maakten halt bij een eik en doofden onze lichten. “Deze eik is hier ooit geplant ter herinnering aan een topoverleg tussen de zeven gekroonde hoofden van Europa, onder aanvoering van Keizer Karel,” vertelde Bram.
Tussen de bomen lagen de restanten van woudklooster Groenendaal. Ofwel, opperde ik, hongerig naar een schakel tussen heden en verleden: “Hier vond dus de eerste Europese top plaats? De top van Groenendaal?”
“Voilá,” zei Bram.
In de ontzagwekkende stilte vervolgden we onze weg. Hoe zou destijds zo’n top zijn geëindigd? vroeg ik me af. Keizer Karel en de Europese hoofden waren vast gaan jagen op wild, om vervolgens laveloos voor het haardvuur neer te strijken.
In het Brussel van nu schudden Balkenende, Merkel en Sarkozy elkaar koeltjes de hand, om zich daarna met chauffeur te storten in de file naar huis. Mijn advies dus: de volgende EU-top in het Zoniënwoud. Lantaarns mee!
Correspondent Tijn Sadée blogt over het leven in Brussel.
on Apr 1st, 2009 at 8:31 pm
Dat begint al goed! Nadat Sadée ons de afgelopen jaren haarfijn de onderkant, voorkant en zelfkant van de Balkan uit de doeken deed, is hij nu in Brussel, waar hij de politieke spelletjes, de achterkamertjes en dus wederom die andere, volksere krochten van de samenleving aldaar gaat ontrafelen. We verheugen ons erop! Namens Sam en Lotus, hartstochtelijke liefhebbers van de betere radioreportage (ze genoten vooral van de uil) veel succes met uw missie, heer Sadée
on Apr 14th, 2009 at 1:37 pm
Hoe de EU-instellingen in Brussel zijn terecht gekomen is een “spannend verhaal”, bondig opgetekend in het boek “Eurotaurus en andere verhalen uit de hedendaagse Brusselse legende” (1993) door de Brusselse gidsenorganisatie Brukselbinnenstebuiten. Thans nog in fotocopie-vorm bij hen te bestellen. Een goed hedendaags boek hierover is “Brussel, Hoofdstad van Europa” door Thierry Demey.