Minister Ernst Hirsch Ballin was weer even op bezoek om toch maar eens uit te leggen dat de concept Rijkswet Personenverkeer goed voor ons allemaal is. Verder niks nieuws, leuk voor op de foto, maar de discussie gaat hevig door. Zo hevig zelfs dat oude vriendschappen eraan verloren gaan.
Zo aanschouwde ik hoe een Nederlandse pensionado en zijn goede Arubaanse vriend, een verstokte mepista, hun vriendschap verbraken vanwege de wijziging in de 180-dagen regeling. In het Toelatingsbeleid Vreemdelingen staat dat Europese Nederlanders maximaal 180 dagen aaneengesloten per kalenderjaar op Aruba mogen verblijven. De regel die gehanteerd werd was dat iemand maximaal 180 dagen op Aruba mocht verblijven om vervolgens dertig dagen weg te gaan (de kinderen in Nederland bezoeken, bijvoorbeeld) waarna ze niets in de weg stond om weer zes maanden op Aruba te blijven.
Geen haan die ernaar kraaide, maar sinds kort is het veranderd, zonder aanleiding ook. Daarnaast werd voor de invoering van het computersysteem Radex niet moeilijk gedaan door de immigratiedienst wanneer Nederlanders arriveerden. Je moest toen immers stempels gaan checken in het paspoort en wie heeft daar nou de tijd voor. Met Radex echter zijn alle macamba’s die net iets langer zijn gebleven ineens de klos. Je gaat eruit maar komt er niet meer in.
Pas nadat onze krant daar gewag van heeft gemaakt, heeft de regering ingestemd met versoepeling. Maar de paniek en de woede onder de Hollanders is gebleven. “Ik voel me genaaid. Het is alsof ik als voetballer twee keer met het hoofd heb gescoord en daarna hoor dat de regels zijn gewijzigd en die doelpunten niet meer geldig zijn.” ” Dat is jouw probleem”, zei zijn vriend ijskoud. Ik hoop echt dat die twee oude dibbesen elkaar weer vinden.
Gaan en staan
Maar goed, de Rijkswet Personenverkeer lost dit probleem in een keer op. Je kan dan binnen het Koninkrijk gaan en staan waar en hoelang je wilt. Het zijn met name de sociaal-democratische partijen met de bekende separatistische tic op de Benedenwindse eilanden (MEP, MAN, ADB) die daar bezwaar op hebben. Hier op Aruba lijkt de bevolking, op de hardcore MEP-stemmers na, echter geen probleem te hebben met vrij verkeer binnen het koninkrijk. De (latente?) hang naar een beetje cohesie met Nederland en Europa en het gehechte belang aan dat handige paspoort werd al bewezen tijdens de Europese verkiezingen en het verzet door MEP tegen de UPG-status die vast en zeker zou komen als AVP aan de macht zou komen werd ook afgewezen.
Men heeft hier op Aruba niet zo’n probleem met Nederlanders. De geschiedenis is niet zo pijnlijk als op Curaçao en onze Status Aparte en het idioot strenge beleid tot nu toe hebben ervoor gezorgd dat ons eiland niet werd overspoeld. Het had ook net als op Bonaire kunnen zijn: heel mooi om te zien, maar niet van ons.
Soms is vals spelen dus helemaal niet zo slecht, maar je moet het wel consequent blijven doen. Aruba werd dus niet door Nederlanders overspoeld, dat hebben de Latino’s, Chinezen en Indiërs mogen doen. Nu hebben zij samen met ons het eiland volgebouwd. Niks mis mee overigens, want voor hetzelfde geld had het ook met andere mensen gekund (Ik heb een keer gehoord dat Betico toentertijd arbeiders uit Chili en Argentinië wilde laten komen in plaats van uit Colombia, naar verluidt omdat het naar zijn mening meer opgeruimde, hoger opgeleide mensen zouden zijn. Maar ja, je hoort wel meer dingen…). Of dat uiteindelijk ook beter was geweest doet er niet toe.
Gelukszoekers
Het is nou eenmaal ons lot. Aruba was namelijk al vanaf dat er goud werd ontdekt een eiland van immigranten en gelukszoekers. Het overgrote deel van onze cultuur, onze oude kunde (ooit wij waren zeer goede boeren en vissers, met een enorme kennis van medicinale kruiden), tradities en bijgeloven is zo goed als verdwenen, net als onze taal nu langzamerhand. Ik geloof ergens wel een beetje dat het in onze volksaard ligt om bepaalde dingen los te laten en nieuwe dingen van buiten te proberen. En eraan verknocht te raken. En er heel erg goed in te worden. Ons toerisme is daar het beste voorbeeld van, maar ook Carnaval, onze grootste volksfeest. We hebben het van Trinidad geleend, in de hoop daar toeristen mee te trekken en nu is het van ons. Er is geen carnaval zoals dat van Aruba, al bijna 60 jaar.
Wat echt van ons is moeten we bewaren, maar isolatie is daarvoor niet het antwoord en gaat juist tegen alles in wat Arubanen tot nu toe hebben gedaan, en wat ons als volk tot nu toe heeft onderscheiden. Wij zijn namelijk, naast trots, koppig en misschien ook een beetje roddelziek ook een nieuwsgierig en ondernemend volk. Een deel van ons is - uiteraard - nostalgisch, maar je moet je hoofd erbij houden en constant nieuwe dingen verzinnen om in deze hitte en met als dat zout in de lucht en op deze harde grond iets te laten groeien.
Adapt or die. Aruba is een eiland van overlevers. Onze vissers werken met gemotoriseerde molens om de vislijn binnen te halen. Ga jij dat maar lekker ‘traditioneel’ met de hand doen. Ik geloof dat dit, al komen wij misschien vanuit een compleet andere hoek, ook onze grootste raakvlak is met Nederlanders. Tegelijkertijd is dit wellicht ook onze grootste wantrouwen jegens hen, want macamba’s zijn nou eenmaal de meesters van innovatie en ondernemerschap. Hoe kunnen wij daar nou tegenop als ze hier met z’n allen komen?
Vandaar ook het beleid van de afgelopen 23 jaar. Latino’s, Chinezen en Indiërs daargelaten 
Open grenzen
Het is echter hoog tijd voor wat anders. Het oude beleid heeft haar effect al lang en breed gehad en het is tijd voor open grenzen. Wie zo gek is om te willen komen moet het maar doen. En wie zo gek is om te willen blijven ook. Weg met die onzin van 180 dagen. Het slaat nergens op dat mensen die hier wonen, de taal spreken, geld uitgeven, zich met met de politiek bemoeien, werk verschaffen en uiteindelijk net zo Arubaan als Buchi zijn als wild opgejaagd worden. ‘Collateral damage’ zo gezegd. Zulke acties devalueren uiteindelijk ook het paspoort ook van de Arubaan.
Het komt erop neer dat als je zonodig een op opportunistisch nationalisme (MEP, PVV) gestoelde protectionistisch beleid (mondvol, ik weet) wil voeren, jouw andere beleid ook consequent moet zijn. Dan kun je bijvoorbeeld hier zeggen dat je je kaderplekken voor studerende landskinderen wil behouden, maar daar zijn ook andere manieren voor. Daar waar het kan kun je altijd wel landskinderen voortrekken. Maar daar is het probleem nog niet mee opgelost.
Laten we eerst even kijken naar hoe precies het paard achter de wagen is gespannen. Want hoe zit het nou met het aanbod van afgestudeerde landskinderen? Die is er wel, maar laten we eerlijk zijn, Aruba heeft in de afgelopen decennia bar weinig gedaan om dat aanbod omhoog te krikken, laat staan dat het de omstandigheden aantrekkelijker heeft gemaakt voor mensen als ik en een heleboel vrienden van mij om hiernaartoe te komen en ‘aan de toekomst van ons land’ bij te dragen. In plaats daarvan hebben mensen die niet hebben doorgestudeerd maar wel een vlag voor de deur hebben hangen de leuke baantjes bij de overheid gekregen en zijn er nog steeds bar weinig secundaire voorwaarden in de commerciele sector. Oh ja, en dan is er ook nog het feit dat Aruba om te beginnen al geen leerplicht heeft. Goed bezig, jongens! Sigui asina!
En dan kun je zeggen dat via de rijkswet personenverkeer criminele Antillianen en Arubanen via de achterdeur op een vliegtuig gezet kunnen worden. Dat gaat ongetwijfeld gebeuren want de grote partijen willen hun achterban behouden en stillen zo hun dorst naar bruin bloed. Ik zeg dat het pas oneerlijke behandeling wordt wanneer wij zelf geen witteboord criminelen, geldwassers en drugshandelaren van Nederlandse komaf op het vliegtuig gaan zetten. Om dat ook daadwerkelijk te kunnen mogen we best vragen voor extra steun en investering in onze politie en ons (eigen, dat dan weer wel) justitieel systeem. De kunst van dit soort zaken in je voordeel ombuigen hebben we hier kennelijk nog niet geleerd. Maar we komen er wel (hoop ik).
