We zitten in de laatste week. Vrijdag is het zover. Mensen kunnen niet wachten tot de resultaten binnen zijn en tot het carnaval voorbij is. Ik ben een van hen. Deze campagneperiode heb ik enerzijds als fascinerend ervaren, maar voor een heel groot deel ook als vreselijk vermoeiend en onbevredigend.
Fascinerend omdat ik van redelijk dichtbij heb kunnen zien hoe campagnes hier worden uitgevochten, van deur tot deur, evenement naar evenement. Politiek staat hier dicht bij de mensen, en al is het grotendeels om foute redenen als nepotisme, vriendjespolitiek en marchanderen, je voelt de passie onder de mensen.
Vermoeiend is de carnavalsfeer die eromheen hangt. Campagnejingles, evenementen, wie de grootste vlag of billboard langs de weg heeft staan. Er is nauwelijks plek voor inhoud of debat. Sterker nog, er komt geen debat. Het feit dat het grootste deel van de bevolking laagopgeleid is, hoeft echt niet te betekenen dat je je campagne met halve waarheden en hele leugens moet vullen. Of dat je kort door de bocht moet gaan in je argumenten.
Ook van degenen die ik min of meer hoog had zitten had ik veel meer verwacht wat dat betreft. Ik heb mijn buik vol hiervan en het ergst is, dat pas tijdens de gebruikelijke kerstschoonmaak de meeste vlaggen en stickers zullen verdwijnen. In de tussentijd blijven ze gewoon staan, want bij het teruggaan naar de orde van de dag slaat men maar al te graag het opruimen over.
Tijd om overzichten te maken. Hieronder de drie voor mij meest opvallende issues van de afgelopen campagne.
1. De Europese verkiezingen. In principe niets meer dan een slimme move van AVP om de achterban te activeren, maanden voor de verkiezingen zelf. CDA-kandidaat en partijcoryfee Mito Croes had om te beginnen geen schijn van kans om van de elfde plek op de lijst in het Europese parlement te belanden. Maar AVP wist, ook ten koste van de op de lijst van GroenLinks hoger geplaatste Nadya van Putten genoeg stemmen voor Croes te genereren. Bij lange na niet genoeg, maar wel genoeg om MEP de stuipen op het lijf te jagen. Een van de grote speerpunten van MEP is namelijk autonomie van Nederland. Nu wist AVP een ongekende hoeveelheid mensen zover te krijgen om zich te registreren en deel te nemen aan de inclusieve Europese gedachte. Het was een ideologische klap voor de regeringspartij. Zij konden als gevolg hiervan haast niet anders dan juist het autonomievraagstuk als speerpunt van hun campagne te gebruiken. En dat terwijl er feitelijk geen autonomievraagstuk is.
2. Het autonomievraagstuk van MEP, dat dus eigenlijk niet eens aan de orde is. Oftewel, klassiek gevalletje van blijf maar hard genoeg roepen dat iets een issue is en dan wordt het een issue. MEP zegt dat AVP een UPG-status ambieert, omdat zusterpartij CDA dat ook wil. Feit is echter dat alleen Balkenende er een ballonetje over heeft opgelaten, net als een aantal mensen voor hem door de jaren heen. Daarbij heeft de Nederlandse regering haar handen al vol aan de rest van de eilanden. En dan moet een eventuele overstap naar een ander systeem ook nog eens via een referendum worden beslist. Dan mag AVP, mochten zij in de regering komen, hoog en lag springen, het is het volk dat uiteindelijk ja of nee zegt. Genoeg kans dus voor MEP om daar en dan haar zaak te bepleiten. Niet dat het er ooit van zou komen overigens, feit is dat het veel makkelijker is om de huidige LGO-status om te buigen naar iets dat meer op UPG lijkt. En het ziet ernaar uit dat dit ook gaat gebeuren.
Maar dit verhaal (en ik weet heus wel dat ik hier ook wat te kort door de bocht ga) is kennelijk te ingewikkeld voor de meeste mensen hier en dus maakt de regeringspartij haar electoraat paranoïde en strijdbaar, op dezelfde manier dat Betico Croes ook ooit deed. Het komt erop neer dat de Hollanders en de Europeanen meer grip op Aruba willen en daarom de Status Aparte willen afbreken zodat ze met z’n allen hier naartoe kunnen komen om de Arubaanse vlag te vetrappen en het volkslied van ons af te pakken. Mensen die beter zouden moeten weten, afgestudeerde kandidaten van MEP zoals Evelyn Wever-Croes en Susanne Sintjago, komen met dit verhaal. Elke dag. De vraag is echter of de partij zich niet verslikt in deze strategie. Want er zijn genoeg mensen die toch iets hebben van ‘alles leuk en aardig, maar mijn Europese paspoort is mij lief en ik vertrouw deze mensen, of ze nou geel of groen zijn, niet genoeg om hun ‘unchecked power’ te geven.’
3. Geld. De hoeveelheid geld die opgaat in de campagnes is ongehoord. Petjes, stickers, t-shirts, bands die komen optreden, een fotosessie voor je billboard, billboards, vlaggen, stickers voor op je autoruit, armbandjes, dvd’s, een campagnejingle, radiospotjes, tv-spotjes, youtubespotjes, een trailer, een tweede trailer, een folder met je punten, een interview met Poentje Castro, DVD’s, alles kost bakken met geld en er zijn maar een aantal die deze race op dat niveau van uitgaven kunnen volhouden. Zichtbaarheid, meer nog dan inhoud, is van cruciaal belang. De mindere goden moeten het doen met BBQ’s en fundraisers, een interview of ingezonden stuk in de krant, een klein bordje her en der. En maar hopen dat dat genoeg is.
Maar er wordt bijna nooit openlijk over budgetten gesproken. Amigoe plaatste een serie interviews met debuterende kandidaten en slechts een noemde een bedrag. Die kandidaat was Juan David Yrausquin (AVP) en het bedrag was een ton. Zijn partij heeft vier kandidaten die het district San Nicolas vertegenwoordigen. Slechts een daarvan is zichtbaar en dat is Mike de Meza, met zijn spotjes en zijn trailer. Lorna Varlack zag ik slechts twee keer tijdens een forum, Chris Dammers was vooral de sidekick van De Meza en Jeanette Hughes was nergens te bekennen. Opvallend is ook dat MEP, dat met name AVP verwijt de commercie en het grote geld te vertegenwoordigen, met obscene hoeveelheden doekoe smijt. Al die activiteiten, dure borden langs de weg voor Nel, Mervin, Dochien Marisol. Spotjes bij de vleet en advertenties in onze krant worden meteen betaald. Nu hebben ze de internationale act Kassav geboekt om de campagne morgen feestelijk af te sluiten. Waar komt al dat geld vandaan? Voor wat betreft de kleine partijen, Serge Mansur van Democracia Real heeft diepe zakken. Monica Kock van MPA heeft een woonwagen tot roze rijdend kantoor om laten bouwen toen ze haar been brak. Da’s ook geen kattenpis. MSI heeft geen geld, PPA ook niet. RED doet het slim met vrijwilligers die voor nop met dit soort tamelijk briljante YouTube-spotjes komen:
on Sep 29th, 2009 at 3:11 pm
Aruba op weg naar tweepartijen stelsel?
© Quito Nicolaas, 28-9-2009
De uitslag van de verkiezing op Aruba liegt er niet om. Maar liefst 84.6% van de stemmers hebben op de twee grote partijen gestemd. In de aanloop naar de invoering van de Status Aparte werd bij de tussentijdse verkiezingen in 1983 voor het laatst het fenomeen van een meerderheidspartij gesignaleerd. In de periode daarna werd de regeringsmacht telkens gewisseld en losten de partijen MEP en AVP elkaar af. De eerste regering van 1986 – 1989 was een coalitieregering bestaande uit de AVP-PDA-ADN. Daarmee werd de hoop gekoesterd dat Aruba de macht ontnam aan een meerderheidspartij en deze inruilde voor het bestaan van een driestromenland. In 1993 herhaalde dit zich weer toen bij de formatie van een nieuwe regering de MEP-PPA-ADN een coalitieregering vormden. Bij de verkiezing van 1993 behaalde de AVP evenveel zetels als de MEP, namelijk negen en hadden zij samen 18 van de 21 zetels in het parlement.
Alleen regeren of een coalitie?
Bij de verkiezingen van afgelopen vrijdag 25 september zien we enorme verschuivingen plaatsvinden, namelijk dat ook in de kiesdistricten Noord en Sta. Cruz de MEP de rug hadden toegekeerd. Maar ook in San Nicolas die om de vier jaar anders stemt, kan niet anders worden verwacht. Wel ten aanzien van de MPA die een groot aantal kandidaten op zijn lijst had om juist San Nicolas om te toveren in hun bolwerk. Echter de twee kleine partijen - MPA en RED - die in 2005 een zetel behaalden werden nu totaal weggevaagd. Dat risico werd slecht ingecalculeerd, hetzij dat zij zouden groeien met een of twee zetels of dat zij dat ene zetel zouden verliezen. En dat laatste is nu juist gebeurd. Niet zo zeer dat hun boodschap niet overkwam, maar eerder omdat de kiezers meer vertrouwen hebben in een regering met een breed draagvlak. De ervaring in het verleden met kleine partijen heeft hen dat doen besluiten.
De eerste coalitieregering in 1986 bestaande uit de AVP-PDA-ADN-PPA steunde op dertien zetels en sneuvelde binnen drie jaar. Bij de daaropvolgende verkiezingen in 1989 werd wederom een coalitieregering tussen de MEP-ADN-PPA gevormd die van 1989-1993 – niet zonder de nodige problemen binnen de coalitie - aan de macht is geweest. Ook hier behaalde de MEP niet meer dan tien zetels. In 1993 trad Kabinet Oduber II aan die met 9 zetels voor de MEP een coalitie aanging met de ADN en PPA. Van 1997-2001 was het weer de AVP aan de beurt om samen met de OLA te regeren. De beide coalitieregeringen in de voorgaande periodes waren niet zonder de nodige problemen en spanningen tussen de regeringspartijen onderling. Daarna was het van 2001-2005 en van 2005-2009 dat de MEP continu aan de macht is geweest. Het is juist in deze periode dat we het fenomeen van de meerderheidspartij zien terugkeren.
Caribische regio
Ook elders in het Caribische gebied zien we het fenomeen van een tweepartijenstelsel. De meeste eilanden kennen een dergelijke politiek stelsel met uitzondering van Aruba, Jamaica, Haiti, Guadeloupe, Sto. Domingo, de Nederlandse Antillen, Suriname en de Virgin islands.
Naar analogie van Puerto Rico die een geassocieerde staat met de VS vormt kunnen we in de toekomst misschien van twee politieke stromingen spreken: de MEP die streeft naar behoud van de Status Aparte en de AVP die de voorkeur geeft aan de UPG-status . Of dit bewaarheid wordt zal de komende vier jaren blijken en in die zin is het van belang welke rol de partij DR van advocaat-politicus A. Bikker zal spelen. Met name hoe Democracia Real zich ten aanzien van een aantal cruciale kwesties in het parlement zal opstellen. De DR bevindt zich in een zeer precaire situatie en om te overleven zal hij een eigen stem laten horen en daarnaast afwisselend met de regeringspartij of de oppositie instemmen. Of een tweepartijenstelsel geschikt is voor de fragiele democratie die wij op Aruba kennen, valt nog te betwijfelen. Het kan op zijn minst leiden tot een verkapte dictatuur en een voedingsbodem vormen voor ongewenste politieke processen. Buurland Venezuela kende voorheen ook een tweepartijen stelsel die afwisselend de AD en COPEI in staat stelde om te regeren.
Oude politiek
De overwinning van de ene partij op de andere begint al bij het opstellen van de kandidatenlijst. De partij die een kandidatenlijst samenstelt met allerlei namen op basis van een zekere populariteit, een bepaalde beroepsgroep vertegenwoordigt of met gezichten die het electoraat niet aanspreekt krijgt het moeilijk. Een tweede aspect is de boodschap die je verkondigt, de leuzen, motto’s, jingles, reclamespots, billboards en reclame in de dagbladen die daarbij horen. Een derde aspect is de taal en woordkeus die je hanteert: is het een actieve, opzwepende taal die de kiezers motiveert en mobiliseert. Of is het juist een passieve benadering die de afstand tussen kiezer en gekozene nog groter maakt.
Als regeringspartij is het niet anders dan je beleid van de afgelopen vier jaren te verdedigen en nieuw beleid aan te kondigen. Ook hier moet je als de zittende regering de zaak dusdanig voorstellen dat je de kiezer nieuwe hoop – niet te verwarren met valse hoop – geeft dat het op termijn beter wordt. Een voorbeeld hiervan is de BBO (vergelijkbaar met de BTW)kwestie.
Als oppositie moet je dan nieuw beleid op overtuigende wijze voorstellen of het aanbieden van een alternatief op het bestaand beleid. Ook hierbij is het voorbeeld het afschaffen van de BBO. Een laatst voorbeeld is dat van de gebezigde retoriek. Men heeft het vaak over cambio/verandering, maar in feite gaat het opnieuw om het in stand houden van de patronage politiek. De directeuren en het huidig personeel worden ontslagen of op een zijspoor gezet, zodat de ontstane vacatures door de eigen partijaanhangers kunnen worden bemand.
Stemmen fluctuatie
Kijken we naar de verkiezingsuitslag, dan kunnen we afleiden dat Parib’i brug met haar 7.348 stemmen de AVP aan haar overwinning hielp. Alleen al in San Nicolas kunnen er 4066 stemmen voor de AVP worden bijgeschreven. De groep nieuwe stemmers die op de AVP hadden gestemd zijn afkomstig van jongeren en de nieuwe Arubanen, zoals de nieuwkomers nu heten. Dit geldt ook voor de groep van 25-35 jr die op deze partij had gestemd. De DR, RED en met name de AVP werden beloond door ontevreden MEP-stemmers. De RED verloor haar ene zetel door de zure campagne die ze hadden gevoerd. Voor de MPA geldt dat hun campagne te veel rondom de partijleider was gefixeerd en door een aantal media werden geblokkeerd. Echter doorslaggevend bij een verkiezingsuitslag zijn de gebeurtenissen die de laatste 24-48 uur plaats hebben gevonden.
Ten slotte mag de rol van de verschillende polls die de laatste weken voor de verkiezing achter elkaar verschenen niet onvermeld blijven. Deze polls gaven een afwijkend beeld van de einduitslag en bevestigen het beeld dat die juist bedoeld zijn om stemmers te verleiden om op een andere partij te stemmen. De MEP stond op een bepaald moment op ruim 45% van de stemmen. Uiteindelijk is het de AVP die 48.4% van de stemmen binnenhaalde en de MEP maar 36.2%.